Keuze open source tools¶
Project: SASE Proof of Concept
Datum: 31-05-2026
Component: Motivatie per gekozen tool
Dit document beschrijft per SASE-component welke open-source tool gekozen is, welke alternatieven overwogen werden, en waarom de keuze op deze tool is gevallen. Alle tools zijn open source en gratis inzetbaar; de PoC bevat geen commerciële licenties.
Overzicht¶
| SASE-laag | Gekozen tool | Versie | Licentie | VM |
|---|---|---|---|---|
| Firewall / routing / SD-WAN | OPNsense | 26.1 | BSD-2-Clause | VM1 |
| SWG — forward proxy | Squid (os-squid plugin) | 6.x | GPL-2.0 | VM1 |
| SWG — TLS-inspectie | Squid SSL-bump | — | GPL-2.0 | VM1 |
| SWG — DNS-filtering | Unbound DNS | — | BSD-3-Clause | VM1 |
| SWG — IDS | Suricata (os-suricata plugin) | 7.x | GPL-2.0 | VM1 |
| SWG — content inspectie | School ICAP Guard | Custom | Schoolproject | VM2 |
| SWG — antivirus | ClamAV | 1.x | GPL-2.0 | VM2 |
| ZTNA | NetBird (self-hosted) | 0.71.x | BSD-3-Clause | Externe VPS |
| ZTNA — identity | Microsoft Entra ID | SaaS | — | Cloud |
| CASB | School ICAP Guard (UT-1 cat.) | Custom | Schoolproject | VM2 |
| NDR | Zeek + RITA | 7.x / 5.x | BSD-3-Clause / GPL-3.0 | VM3 |
| SIEM | Wazuh | 4.14.5 | GPL-2.0 | VM4 |
Motivatie per component¶
OPNsense — firewall, routing, platform¶
Overwogen alternatieven: pfSense, VyOS, IPFire
| Criterium | OPNsense | pfSense | VyOS |
|---|---|---|---|
| Licentie | BSD (volledig open) | Apache 2.0 (CE) / commercieel (Plus) | GPL (rolling) / commercieel (LTS) |
| Plugin-ecosysteem | Groot (os-squid, os-suricata, os-netbird, etc.) | Beperkt | Minimaal |
| Web GUI | Ja, modern | Ja, ouder | Nee (CLI-only) |
| FreeBSD-basis | Ja (HardenedBSD) | Ja (FreeBSD) | Nee (Debian) |
| Community activiteit | Actief, regelmatige releases | Afgenomen sinds fork | Actief maar niche |
Keuze: OPNsense biedt het breedste plugin-ecosysteem voor een SASE-PoC. Squid, Suricata, Unbound en NetBird zijn allemaal als plugin beschikbaar, waardoor alle SWG-componenten op één VM draaien zonder aparte installaties. De BSD-licentie is volledig open zonder commerciële beperkingen.
Referentie: OPNsense Configuratie
Squid — forward proxy + SSL-bump¶
Overwogen alternatieven: mitmproxy, Tinyproxy, Nginx (reverse proxy)
| Criterium | Squid | mitmproxy | Tinyproxy |
|---|---|---|---|
| Forward proxy | Ja | Ja | Ja |
| SSL-bump (TLS-inspectie) | Ja (ingebouwd) | Ja | Nee |
| ICAP-ondersteuning | Ja (REQMOD + RESPMOD) | Nee | Nee |
| OPNsense-integratie | Plugin (os-squid) | Handmatig | Handmatig |
| Productierijpheid | Zeer hoog (20+ jaar) | Middel (meer debug-tool) | Laag (basis) |
Keuze: Squid is de enige forward proxy die zowel SSL-bump als ICAP-integratie biedt en als OPNsense-plugin beschikbaar is. De ICAP-koppeling naar School ICAP Guard is essentieel voor identity-based content inspectie, DLP en malware-scanning. Zonder ICAP-ondersteuning zou de hele inspectieketen niet werken.
Referentie: Squid Configuratie
Unbound DNS — DNS-filtering¶
Overwogen alternatieven: Pi-hole, AdGuard Home, Bind9
| Criterium | Unbound (OPNsense) | Pi-hole | AdGuard Home |
|---|---|---|---|
| OPNsense-integratie | Ingebouwd | Aparte VM nodig | Aparte VM nodig |
| DNSSEC | Ja | Via upstream | Ja |
| DNS over TLS (DoT) | Ja | Beperkt | Ja |
| Blocklist-ondersteuning | Ja (DNSBL plugin) | Ja (gravity) | Ja |
| Beheer | OPNsense GUI | Eigen web GUI | Eigen web GUI |
Keuze: Unbound is de standaard DNS-resolver van OPNsense en vereist geen aparte VM of container. Met de DNSBL-plugin ondersteunt het blocklists van Abuse.ch, hagezi en OISD. DNS over TLS naar Cloudflare (1.1.1.1:853) versleutelt uitgaande DNS-queries. Een aparte Pi-hole of AdGuard Home zou extra complexiteit toevoegen zonder functioneel voordeel.
Referentie: Unbound DNS Configuratie
Suricata — IDS¶
Overwogen alternatieven: Snort, Zeek (als IDS)
| Criterium | Suricata | Snort | Zeek |
|---|---|---|---|
| OPNsense-integratie | Plugin (os-suricata) | Niet beschikbaar als plugin | Niet inline |
| Multi-threading | Ja | Nee (single-threaded) | Ja |
| Ruleset compatibiliteit | ET Open, Snort VRT, custom | Eigen VRT | Geen signatures |
| Output formaat | eve.json (JSON) | Unified2 | Gestructureerde logs |
| Modus | IDS en IPS | IDS en IPS | Passief (geen IPS) |
Keuze: Suricata is als OPNsense-plugin beschikbaar en biedt multi-threaded packet processing met ET Open rulesets. De JSON-output (eve.json) integreert goed met Wazuh voor SIEM-alerting. Snort is niet als OPNsense-plugin beschikbaar; Zeek is een passieve sensor en geen inline IDS.
Referentie: Suricata Configuratie
School ICAP Guard — content inspectie + CASB + DLP¶
School ICAP Guard is een zelfgebouwde ICAP-service die speciaal voor dit project is ontwikkeld. Het is geen standaard open-source tool maar een schoolproject dat de rol vervult van ICAP-server met identity-based policies, URL-categorisatie (via UT-1 lijsten) en DLP-functionaliteit.
Waarom zelfgebouwd: er bestaan weinig open-source ICAP-servers die identity-based policies combineren met URL-categorisatie en DLP. SquidClamAV biedt alleen antiviruscanning; GreasySpoon is verouderd. School ICAP Guard integreert de identity-mapping (NetBird → users.json) direct in de ICAP-beslissing, waardoor het ook de CASB-rol vervult (cloud app categorisatie op basis van groepslidmaatschap).
Referentie: ICAP Configuratie, CASB Configuratie
NetBird — ZTNA overlay¶
Overwogen alternatieven: Tailscale, Headscale, ZeroTier, OpenZiti
| Criterium | NetBird | Headscale | Tailscale | ZeroTier |
|---|---|---|---|---|
| Self-hosted | Ja (volledig) | Ja (control plane only) | Nee (SaaS) | Beperkt |
| Entra ID OIDC | Ja (native) | Via OIDC proxy | Ja (SaaS) | Nee |
| Route-distributie per groep | Ja | Beperkt (ACL-based) | Ja (SaaS) | Nee |
| OPNsense-plugin | Ja (os-netbird) | Nee | Nee | Nee |
| Management dashboard | Ja (web UI) | Headscale-UI (community) | SaaS | SaaS |
Keuze: NetBird is de enige volledig self-hosted ZTNA-oplossing die native Entra ID OIDC-integratie, per-groep route-distributie én een OPNsense-plugin biedt. Headscale (de open-source Tailscale-controller) was in semester 1 geëvalueerd maar mist route-distributie per groep en heeft geen OPNsense-plugin. NetBird's combined server image (management + signal + relay + STUN in één container) maakt de deployment eenvoudiger dan een gedistribueerde setup.
Referentie: ZTNA Configuratie
Zeek + RITA — NDR¶
Overwogen alternatieven: ntopng, Arkime (Moloch), Security Onion
| Criterium | Zeek + RITA | ntopng | Arkime | Security Onion |
|---|---|---|---|---|
| Passieve metadata-analyse | Ja | Ja (flow-based) | Ja (PCAP) | Ja (bundel) |
| Beacon-detectie | Ja (RITA) | Nee | Nee | Ja (via Zeek) |
| Resource-verbruik | Laag-middel | Middel | Hoog (PCAP opslag) | Hoog (volledige stack) |
| Standalone inzetbaar | Ja | Ja | Ja | Nee (bundel) |
| Gestructureerde logs | Ja (conn, dns, http, ssl, files) | Beperkt | PCAP-based | Via Zeek |
Keuze: Zeek genereert gestructureerde metadata-logs zonder volledige PCAP-opslag, wat past bij de beperkte resources van een PoC-omgeving. RITA voegt beacon-detectie toe (C2-communicatie herkennen op basis van timing-patronen), een functie die de andere alternatieven niet out-of-the-box bieden. Security Onion is een volledige stack die meer resources vereist dan beschikbaar op de Proxmox-host.
Referentie: Zeek + RITA Configuratie
Wazuh — SIEM¶
Overwogen alternatieven: ELK Stack (Elasticsearch + Logstash + Kibana), Graylog, OSSEC
| Criterium | Wazuh | ELK Stack | Graylog | OSSEC |
|---|---|---|---|---|
| Agent-based monitoring | Ja | Via Beats | Via Sidecar | Ja |
| File integrity monitoring | Ja | Via Auditbeat | Nee | Ja |
| Vulnerability detection | Ja | Nee (apart) | Nee | Nee |
| Compliance dashboards | Ja (PCI-DSS, GDPR, etc.) | Handmatig | Nee | Nee |
| Resource-verbruik | Middel | Hoog (3 componenten) | Middel | Laag |
| Dashboard | Ja (Wazuh Dashboard) | Kibana | Eigen GUI | Beperkt |
Keuze: Wazuh combineert SIEM-functionaliteit met agent-based monitoring, file integrity monitoring en vulnerability detection in één pakket. De Wazuh-agents draaien op OPNsense, de ICAP-server en de Rocky Linux testclients en sturen logs centraal naar de Wazuh-manager op VM4. ELK Stack biedt vergelijkbare logverzameling maar mist de ingebouwde security-functies en vereist meer resources (drie losse componenten).
Referentie: Wazuh SIEM Configuratie